Yetişkin kedilerde kabızlık

Anasayfa » Klinik » Pet Klinik » Kedi » Yetişkin kedilerde kabızlık

YETİŞKİN KEDİLERDE KABIZLIK VE ÇÖZÜMLERİ

Yetişkin bir kedi, normalde günde en az 1 kere dışkılar. Bazı nedenlerle, 2 günde bir yapılan dışkı da normal kabul edilebilir. Bu süre uzarsa veya dışkıda sertleşme, dışkılamada zorlanma, ıkınmanın artmasına rağmen dışkılayamama, tuvalet yaparken sinirli-acıklı miyavlama ve karın bölgesinde şişlik-sertleşme oluşursa dikkat etmek gerekir.

Kabızlık, peklik, tıbbi adıyla konstipasyon

Kabızlıkta dışkı kolon veya rektum da tutulur, düzensiz olarak boşaltılır. Bazen de müdahale edilmeden boşaltım olmaz. Bu da barsak mukozasında tahribattan zehirlenmeye, anüs yırtıklarından, anal kese sorunlarına kadar pek çok soruna neden olabilir.

 

Kalın barsak, dışkıların depolandığı bölümdür, yaklaşık 20 cm. olmasına rağmen, çekildiğinde 100 cm‘ye kadar uzar. Kalın barsağın ilk bölümü cecumdur. Cecum, kolonadönüşür, yani suyun tutulduğu ve dışkının oluştuğu bölüme. Kolon ise pelvisten geçerken rektuma dönüşür. Rektum, dışkıyı anüs yolu ile dışarıya atılıncaya kadar saklayan kısımdır.

 

Kalın barsakta dışkıdaki su ve tuzlar emilir. Kalın barsaktaki kasların sinir uyarılarıyla kasılması, dışkının anüse itilmesini sağlar. Fakat bu kas ve sinir uyarılarında düzensizlik oluşursa, kontraksiyonları (kasılma) bozulursa dışkının kalın barsaktan geçiş süresi uzar veya kısalır. Bu da ishal veya kabızlığa yol açar.

 

Süre uzarsa kabız, kısalırsa ishal şekillenir. Kabızda dışkı yavaş ilerler ve suyu fazlaca emilir, sertleşir, kurulaşır, ağrıya yol açar. Tersi durumda daha suyu emilemeden cıvık formda atılır. Örneğin kedim Neko’da bir türlü durdurulamayan yumuşak dışkılamanın nedeni; spazmlar nedeniyle dışkının geçiş süresinin kısalığıydı.

 

Yetişkin kedilerde görülen 2 tip kabızlık vardır: Aniden ortaya çıkan kabızlık vezamanla gelişen kabızlık.

 

AKUT KABIZLIK (Aniden Oluşan Kabızlık)

 

  • Yeme alışkanlıklarındaki bir değişiklik (açlık, su içmeme, mama farkı…)
  • seyahat etme,
  • stres (ortam değişikliği, kum kabı ile ilgili durumlar, evdeki yabancılar, tedirginlik…)
  • hormonal değişiklikler,
  • kanser,
  • yutulan cisimler veya tüyler nedeniyle tıkanma,
  • ilaçların yan etkileri,
  • bağırsakta yapışma,
  • iltihaplı bir hastalık,
  • omurga veya kalça kemiği hasarları,
  • hayat tarzındaki ani değişimler (hastalık nedeniyle halsizlik ve hareketsizlik, ameliyat sonrası hareketsizlik, dar ortamda kapalı tutulma,…)
  • potasyum eksikliği kedilerde ani kabızlığa yol açabilir.

 

KRONİK KABIZLIK (Süregen Kabızlık)

 

  • Kötü beslenme,
  • düzensiz yemek yemek,
  • yetersiz lif alımı,
  • egzersiz yetersizliği,
  • yaşlılık,
  • şişmanlık
  • susuz kalma (dehidrasyon) veya az sıvı alımı zamanla kabızlığa yol açar.

Kronikleşen kabız, düzenli ve sürekli çözümler gerektirir.

 

Tiroid, kolit, mega kolon, spastik barsak, şeker hastalığı, karaciğer fonksiyonlarının azalması, romatizmal hastalıklar kabızlığa yol açan hastalıklardır. Hamilelikte de kabızlık görülebilir.

 

Bazı ilaçlar da kabızlığa yol açar. Örneğin; diüretikler (potasyum kaybettirenler), antiasitler, ağrı kesiciler, anti-depresanlar ve demir, kalsiyum içeren ilaçlar.

 

Kabızlık, önemsenmesi ve mutlaka çözülmesi gereken bir sorundur. Veterinere danışılarak, kabızlığın oluşum nedeni bulunmalı ve en kısa sürede çözülmelidir.

 

Lavman:

Kabızlığın giderilmesinde genelde acil bir durum varsa veya geç kalınmışsa (zehirlenmeler söz konusu olacağı için), veteriner tarafından lavman yapılarak dışkı çıkartılır. Lavman, alışkanlığa ve tahrişlere yol açabileceği için,sadece acil durumlarda ve son çare olarak yapılır. Durumun bu boyutlara ulaşmaması için, mutlaka öncü tedbirler alınmalıdır.

 

Laksatifler:

Kabızlığın giderilmesinde kullanılan laksatifler de bağımlılık yapabileceği, protein kaybı, kemik erimesi, elektrolit bozukluklarına yol açabileceğiiçin, mutlaka veterinere danışılarak kullanılmalı ve asla uzun süreli olarak tercih edilmemelidir. Doz ve kullanılacak laksatifin çeşidi mutlaka veteriner tarafından tayin edilmelidir, aksi takdirde yarardan çok zararı dokunabilir. Barsak mukozası bozulabilir, kontraksiyonları (kasılma) düzenleyen sinirleri etkileyebilir.

 

Birçok tür laksatif vardır; dışkının miktarını arttırarak şişirenler, dışkıyı yumuşatanlar, ozmotik etkililer, barsak hareketlerini hızlandıranlar veya uyarıcı olanlar.

Uyarıcı tür laksatifler zorunlu olmadıkça kullanılmamalıdır, yarardan çok zarara yol açabilirler. Barsak kasılmalarına neden olarak çalışırlar. Bazıları barsakta pigment birikimine neden olabilir.

Dışkı miktarını arttırarak şişirenler tıkanıklığa neden olabileceği için, az miktarla başlanmalı ve giderek arttırılmalıdır. Bu tür laksatifler genelde lif içerirler.

Ozmotik olanların içeriği farklılık gösterebilir. Zayıf emilen iyon içerenler (magnezyumlular) veya zayıf emilen şeker içerenler (sorbitol, glikol, laktüloz). Bu tür laksatifler ozmotik basıncı arttırır, suyu barsak içine emerek basıncın artışına neden olurlar. Bir anlamda barsağın boşaltılması için mesaj yollarlar. Çok su emilmesi barsak hareketlerini yavaşlatır, vücudun su dengesini bozar, böbrek sorunlarına yol açar. Dikkatli kullanılmaları gerekir, zehirlenmelere bile yol açabilirler.

Dışkıyı yumuşatanlar uzun süre kullanılmazlar, kısa dönem tedavileri içindir. Barsağa elektrolit ve su salgılatırlar. Sert dışkının çıkışını yumuşatmak için kullanılırlar. Acı hissini ve ıkınmayı azaltmak için tercih edilirler.

 

Cerrahi müdahaleler:

Veterinerin gerek gördüğü bazı durumlarda ameliyat ile barsağa müdahale edilir. Tercih edilen bir durum olmasa da bazen gereklidir. En çok yapışma veya tıkanma durumlarında uygulanır. Bazı barsak hastalıklarında tedavi amaçlı uygulanır.

 

Tüm bunların yanı sıra, ciddi rahatsızlıklar nedeniyle oluşan kabızlığın haricindekiler için beslenme ve hayat tarzındaki değişikliklerle etkili ve uzun süreli çözümler elde etmek mümkündür.

 

Lif ( Fiber) :

Lifli gıdalar kabızlığı önleme ve çözme konusunda idealdir. 2 tür lif vardır:Suda çözünenler (yulaf, meyveler, psyllium içerenler) ve suda çözünmeyenler (tahıllar, sebzeler).

Suda eriyen lifler genelde dışkıyı yumuşatırken, suda erimeyenlerdışkının şişmesini sağlarlar. Bunların barsağı tahriş etmemesine de dikkat edilmelidir. Her 2 çeşit lif de, kabızlığın çözümünde çok yardımcıdır. Bu arada lifli gıdalarla birlikte kedinin bol bol su tüketmesi de mutlaka sağlanmalıdır.Lifli gıdalar bilhassa şeker hastalığı ve kolesterol için de idealdir. Lifli gıdaları aniden ve çok miktarda yüklemek çok zararlıdır. Kedinizin diyetine lifli gıdaları azar azar katarak işe başlamalı ve dışkının durumuna göre yine azar azar arttırmalısınız.

 

Zeytinyağı, taze ot, malt macunu da kabızlık için faydalıdır.

Balık, ete oranla kabızlık için çok daha faydalıdır. Kedinizin diyetinde balık kullanmak da kabızlığı için iyi gelecektir ancak mutlaka pişmiş olarak. Kuru mama kullanıyorsanız da balıklı olanları tercih ederseniz kabızlığa iyi gelecektir.

 

Konserve mamalar, kısa vadede su içerikleri sayesinde yarar sağlarken az miktarda lif içerdikleri için aslında durumu daha da kötüleştirebilirler.

 

Kuru mama tüketen kedilerin bol miktarda su da tüketmeleri gereklidir.Sürekli tazelenen temiz su, bir kap içinde ve kedinin yanı başında bulunmalıdır. Market mamaları değil, premium mamalar tercih edilmeli vemamadaki lif oranına dikkat edilmelidir. (Ortalama % 2-4 arası fiberiçerenler tercih edilmeli)  Örneğin tüy topağı için olan mamalarda lif (fiber) oranı % 8’e kadar çıkmaktadır. Kullanılan lifler; selüloz, pancar, yulaf, soya, buğdaydan elde edilen un ve/veya küspelerdir. Kuru mamadaki lif oranı; sadece barsaklar için değil kan şekeri, şişmanlık için de önemlidir.

 

Potasyum eksikliği nedeniyle oluşan kabızlıkta maya, kuru kayısı, soya, zeytin, siyah ekmek idealdir. Potasyum eksikliği yorgunluk, depresyon, bacak krampları, kalp ritmi bozukluklarına da yol açar.

 

Kedinizi stresten uzak tutarak, çeşitli oyun-oyuncaklarla bol bolhareket etmesi sağlayarak, düzenli yemek ve su tüketmesini sağlayarak, beslenmesine bazı katkılarda bulunarak kabızlığa yakalanmasını önleyebilir veya kabız ise rahatlamasına katkıda bulunabilirsiniz.